Кара карлыганнар җыям, ак теләк тели-тели

Кара карлыган – тәмле җимеш кенә түгел, ул органик кислоталарга (янтарь, салицил, фосфор кислоталары) һәм төрле витаминнарга (В1, В2, А, Р, С ) искиткеч бай. Кара карлыган азканлылыкны, подаграны, җил чәчәген дәвалый, салкын тигәннән булыша. Аның җимешләре шулай ук кан басымы югары кешеләргә, йөрәк авырулары белән интегүчеләргә файдалы.

Кара карлыган – шәп калий чыганагы.

Бер уч кара карлыганны даими ашасаң, йөрәк һәм нерв системасы эшчәнлеге нормальләшә, хәтер яхшыра, калий ионнары фикерләү сәләтен арттыра.

Аскорбин кислотасы – С витамины – карлыганны туңдыргач та саклана. Ул авитаминозны туктатырга сәләтле.

Кара карлыган инфекцион авыруларны җиңәргә булыша.

Пектиннар – организмдагы агуны, холестеринны, авыр металл (кургаш, кобальт, терекөмеш, стронций) ионнарын юкка чыгара. Интоксикация, төрле агуланулар вакытында файдалы.

Кан басымы күтәрелүдән менә дигән дәва! Аны йогуртка кушсаң, калий һәм кальцийга бай ризык булачак.

Карлыган кабыгындагы пигмент бактерицид үзлегенә ия, җәрәхәтләрне төзәтә, авыруларга каршы тору үзлеген көчәйтә.

Карлыган яфраклары да дәвалау үзлеге ягыннан җимешләреннән калышмый. Дезинфекция, температура төшерү, кәеф күтәрү үзлегенә ия.

Теш казналары авыртса, ларингит йә бронхит булса – карлыган ашагыз!

Кара карлыганнан кайнатма, компот, желе, сок, как, джем, хәтта соуслар да әзерләргә мөмкин.

Түбәндә иң популяр һәм сыналган рецептларны тәкъдим итәбез.

Классик кайнатма

Бу – иң киң таралган әзерләү ысулы. Кайнатма хуш исле, куе һәм бик тәмле килеп чыга. Ул коймак, коймакчык, чәй янына яки камыр ризыклары өчен дә менә дигән.

Кирәк булачак:

• 1 кг кара карлыган;
• 1,2 кг шикәр комы;
• 200 мл су.

Әзерләү тәртибе

Җиләкләрне яхшылап карап чыгарырга һәм салкын суда берничә тапкыр юарга.

Кәстрүлгә су белән шикәрне салып, сироп кайнатырга. Шикәр тулысынча эреп беткәч, сиропка җиләкләрне салырга.

Кайнап чыкканнан соң 10–15 минут кайнатырга. Аннары уттан алып 5–6 сәгатькә калдырырга. Соңыннан тагын 10–15 минут кайнатып алырга.

Әзер кайнатманы стерильләштерелгән банкаларга тутырып, капкачларын ябып куярга.

Киңәш. Җиләкләрнең бөтен килеш саклануын теләсәгез, аларны артык болгатмагыз.

"Пятиминутка" кайнатмасы

Әлеге рецепт витаминнарны мөмкин кадәр күбрәк саклап калырга ярдәм итә.

Кирәк булачак:

• 1 кг кара карлыган;
• 1 кг шикәр.

Әзерләү

Юылган җиләкләргә шикәр сибәргә һәм 3–4 сәгатькә калдырырга.

Җиләк согын чыгаргач, кәстрүлне утка куярга.

Кайнап чыкканнан соң нибары 5 минут кайнатырга.

Кайнар килеш банкаларга тутырып ябып куярга.

Мондый кайнатманың төсе дә, хуш исе дә табигый булып саклана.

Компот

Кышкы салкын көннәрдә өйдә ясалган компот – иң тәмле эчемлекләрнең берсе.

Өч литрлы банка өчен кирәк:

• 200–400 г кара карлыган;
• 250–300 г шикәр;
• кайнар су.

Әзерләү

Банканы стерильләштерергә.

Юылган җиләкләрне һәм шикәрне банкага салырга.

Өстенә кайнап торган су агызырга һәм капкач белән ябып куярга.

Банканы әйләндереп төрергә һәм тулысынча суынганчы калдырырга.

Желе ясау

Кара карлыган пектинга бай булганлыктан, желе бик яхшы куера.

Кирәк:

• 1 кг кара карлыган;
• 800 г шикәр.

Әзерләү

Җиләкләрне изәргә һәм аз гына су өстәп 10 минут ут өстендә тотарга.

Аннары иләк аша чыгарырга.

Барлыкка килгән согына шикәр өстәргә һәм 20–25 минут кайнатырга.

Әзер массаны банкаларга тутырып ябып куярга.

Мондый желе тостларга, сыр белән яки десертлар өчен бик туры килә.

Джем

Әгәр дә бертөрле куе масса яратасыз икән, джем иң яхшы сайлау булачак.

Кирәк:

• 1 кг кара карлыган;
• 900 г шикәр.

Җиләкләрне блендер белән вакларга.

Шикәр өстәп 25–30 минут акрын утта тотарга.

Куе хәлгә килгәч, стериль банкаларга тутырырга.

Кайнатмыйча ясалган джем

Бу рецептта витаминнар иң яхшы саклана.

Кирәк:

• 1 кг кара карлыган;
• 1,5–2 кг шикәр.

Җиләкләрне иттарткычтан чыгарырга яки блендерда вакларга.

Шикәр белән яхшылап болгатырга.

Шикәр тулысынча эрегәч, чиста банкаларга тутырырга.

Джемны суыткычта сакларга киңәш ителә.

Кара карлыган согы

Табигый сок кыш көне иммунитетны ныгытырга ярдәм итә.

Җиләкләрне сыгып согын чыгарырга.

Һәр литр сокка 150–200 г шикәр кушарга.

5–10 минут кайнатып алырга.

Кайнар килеш банкаларга тутырырга.

Как ясау

Балалар өчен дә, өлкәннәр өчен дә файдалы тәм-том.

Җиләкләрне блендерда вакларга. Бераз бал яки шикәр кушарга. Массаны пергаментка юка катлам итеп җәяргә.

50–60 градуслы духовкада яки киптергечтә киптерергә. Әзер какны төргәкләргә төреп сакларга мөмкин.

Кара карлыган туңдыру

Әгәр җиләкнең табигый тәмен саклап калырга теләсәгез, иң уңайлы юл – туңдыру.

Җиләкләрне юып киптерергә.

Бер катлам итеп тактага җәеп туңдырырга.

Аннары пакетларга тутырып, туңдыргычта сакларга.

Бу очракта җиләкләр бер-берсенә ябышмый.

Кара карлыганнан соус

Ит ризыклары өчен дә кара карлыган бик яхшы туры килә.

Җиләкне шикәр, тоз, сарымсак, кара борыч һәм аз гына бальзамик серкә белән кайнатып, блендер аша үткәрәләр.

Әлеге соус үрдәк, тавык һәм сыер ите белән аеруча тәмле була.

Хуҗабикәләргә киңәшләр

• Җиләкләрне коры көнне җыярга тырышыгыз.
• Пешеп җиткән, ләкин артык йомшармаган җиләкләрне сайлагыз.
• Банкаларны һәм капкачларны һәрвакыт стерильләштерегез.
• Кайнатманы алюминий савытта пешермәү хәерле.
• Пешермичә әзерләнгән массаны бары тик салкын урында сакларга кирәк.