-9 °С
Болытлы
Барлык яңалыклар
ЧӘЧҮ ЭШЛӘРЕ
1 гыйнвар 2021, 02:00
БАШКОРТ ТЕЛЕН УКЫТУ МӘСЬӘЛӘЛӘРЕ ТИКШЕРЕЛДЕ
10-12 апрельдә Уфада БР Башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы Радий Хәбиров катнашлыгында башкорт теле һәм әдәбияты укытучыларының I Бөтенрусия съезды үтте. Республиканың 100 еллыгына багышланган чара “Торатау” Конгресс-холлы мәйданында үтте.
Укытучылар, югары уку йортлары профессорлары, профильле министрлыклар һәм ведомстволар вәкилләре ике көн эчендә туган тел өйрәнүнең көнүзәк мәсьәләләрен тикшерде, кадрлар мәсьәләсен хәл итү һәм укыту материаллары белән тәэмин итү юлларын эзләде.
Безнең районнан мәгариф бүлеге начальнигы Г.Ф.Шәяхмәтов җитәкчелегендә делегация съезд эшендә катнашты. Делегация составында мәгариф бүлеге методисты Ә.Г.Әхмәрова, Рим Янгуҗин исемендәге Аючы авылы мәктәбе директоры Ә.Ә.Урманцева, башкорт теле һәм әдәбияты укытучылары Р.С.Солтанова (Талач авылы мәктәбе), Г.Ә. Рыйсаева (Рим Янгуҗин исемендәге Аючы авылы мәктәбе), Э.Р.Асаинова (Наумовка), Ә.Г.Әлембәтова (Бүреказган) бар иде.
Съезд кысаларында педагогия хезмәткәрләре БР Мәгариф министрлыгының тармак наградалары, дәүләт наградалары белән бүләкләнде. Безнең Бүреказган авылы мәктәбенең башкорт теле һәм әдәбияты укытучысы Әлембәтова Әлисә Гаделша кызы БР Мәгариф министрлыгы Мактау грамотасы белән бүләкләнде.
Эш барышында съездда катнашучылар Уфаның мәгариф оешмаларында: Р.Гарипов исемендәге 1 санлы республика гимназиясендә, М.Кәрим исемендәге 158 санлы гимназиядә, Ф.Мостафина исемендәге 20 санлы шәһәр башкорт гимназиясендә булды. Чара кунакларын кызыклы программа көтә иде: учреждениеләр буйлап экскурсияләр, үзешчән сәнгатьтә катнашучы укытучылар һәм укучыларның музыкаль сәламләве, республиканың әйдәүче башкорт теле һәм әдәбияты укытучылары мастер-класслары, “Башкортстан Республикасында милли белем бирүне үстерү концепциясе”нә кертү өчен инновацион проектлар әзерләү буенча форсайт-сессия. Форумда катнашучылар укытуның яңа алымнарын кертү проблемаларын тикшерде, Башкортстанда һәм Русия субъектларында башкорт телен саклау, өйрәнү һәм үстерү мәсьәләләрендә тәкъдимнәр эшләде.
12 апрельдә съездның пленар өлешендә сәламләү сүзе белән Хәбиров Радий Фәрит улы чыгыш ясады. Шунысы куанычлы, ул беренче тапкыр туган телендә чыгыш ясады һәм 10 иң яхшы укытучыга дәүләт бүләкләрен тапшырды.
Аннары съездда катнашучылар түбәндәге алты фикер алышу мәйданчыгында эшләрен дәвам итте: “Башкорт теле Башкортстан Республикасы дәүләт теле буларак: тәҗрибә һәм яңалыклар”, “Башкорт теле һөнәри һәм югары белем бирү системасында: үстерүнең көнүзәк мәсьәләләре”, “Этномәдәни мәгариф мохите: тел шәхесен формалаштыруда күчәкилүчәнлек”, “Башкорт телен өйрәнүдә санлы мәгариф мохитен булдыру”, “Туган телне һәм милли йолаларны саклап калу һәм үстерүдә гаиләнең роле”, “Русиянең күп милләтле палитрасында туган тел: әлегесе һәм киләчәге”. Башкорт телен өйрәтүдә яңа алымнар, туган телне өйрәтүдә балалар һәм ата-аналарның мотивациясен үстерү, кадрлар әзерләү һәм башка мәсьәләләр тикшерелде.
Мәсәлән, “Башкорт теле Башкорстан Республикасы дәүләт теле буларак: тәҗрибә һәм яңалыклар” фикер алышу мәйданчыгында Уфа шәһәре мәгариф учреждениеләре БРда башкорт телен дәүләт теле буларак өйрәнүне күрсәтте. Әлеге секциядә Уфа шәһәре шәһәр округы Хакимиятенең мәгариф идарәсе начальнигы урынбасары Р.Р.Ишемгулова, “114 санлы мәгариф үзәге” учреждениесе директоры Ф.М. Мөхәрләмова, “115 санлы гимназия” учреждениесе директоры Н.Ф.Зайченко чыгыш ясады. Мәйданчыкта дәүләт теле буларак башкорт телен өйрәнүдә альтернатив дәреслекләр, фәнне өйрәтүнең яңа методикасы, укучылар һәм аларның әти-әниләренең телне өйрәнүгә мотивациясен арттыру тикшерелде.
Шулай ук күргәзмә оештырылган иде, анда республика галимнәре һәм укытучылары башкорт телен өйрәнүдә һәм үзләштерүдә интерактив технологияләр өлкәсендә соңгы эшләнмәләрне тәкъдим итте. Мәсәлән, БР Милли музее “Виртуаль тирмә” күргәзмәсен әзерләгән иде. Тирмәдә булучылар башкортларның яңа технологияләр ярдәмендә эшкәртелгән көнкүреш әйберләрен, киемнәрен күрә һәм аларны тотып, күтәреп, күчереп карый һәм өйрәнә ала. БДУның Стәрлетамак филиалы “Зәркум” мәдәни-мәгариф башкорт видеоуен эпосын – башкорт эпослары мотивлары буенча майнкрафт стилендә компьютер уенын тәкъдим итте. Башкорт проектлары менеджеры Илдар Кинҗәбулатов iOS һәм Android системалары өчен “SwiftKey” иң уңайлы һәм акыллы башкорт клавиатурасын тәкъдим итте, ул текст җыйганда текстны предиктив кертү, SWYPE һәм икетелле автотөзәтү кебек яңа технологияләрне файдалана.
Съездга йомгаклар ясаганда БР Башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы Радий Хәбиров катнашты. Делегатлар башкорт телен укытуда һәм үстерүдә көнүзәк мәсьәләләрне тикшерү нәтиҗәләрен, фикер алышу мәйданчыкларында эш барышында тикшерелгән тәкъдимнәрне яңгыратты.
-Безнең бурыч – тормышыбызда, фәндә, аны укыту методикасында барган җитди үзгәрешләргә бергәләп бәя бирү, телне саклап калу һәм үстерү өчен нәрсәләр эшли алуыбыз турында уйлану, - диде төбәк җитәкчесе. – Җәмгыятьтә башкорт теленең әһәмиятен, кирәклеген, таләп ителгәнлеген тою мөһим. Туган телләрне өйрәнүне абруйлы, модалы итәргә кирәк. Балаларга гади нәрсәне аңлату зарур: башкорт телен өйрәнеп, сез үзегез өчен төрки телләрне, зур төрки дөньясын ачасыз. Бу өстенлекле зур көндәшлек.
Яңгыраган тәкъдимнәрнең берсе – мәгариф учреждениеләрендә башкорт теле һәм әдәбиятын укыту концепциясен эшләү. Радий Хәбиров бу бурычны БР Мәгариф министрлыгына йөкләтте, ул барлык кызыклы фикерләрне үз эченә алырга тиеш, дип ассызыклады.
Радий Фәрит улы сүзләренә караганда, башкорт теле укытучылары съезды яңа педагогик кадрлар әзерләүгә һәм аның абруен һәм тулай башкорт һәм башка туган телләрнең таләп ителгәнлеген күтәрүгә этәргеч бирер.
Новости партнеров