Милли кием көне – балалар күзлегеннән

Киемдәге бизәк буенча туган як тарихы турында сөйләп буламы? Бак дисәң, була икән! Яшь журналистларны һәм халык традицияләрен якын күрүчеләрне берләштергән бәйрәмдә “Балачак планетасы” балалар телестудиясендә шөгыльләнүчеләр моңа инана алды.

Мин – Сабина Хәбибуллина, Стәрлетамак районында яшим. Сезгә бик-бик шәп көн турында сөйлисем килә – без Милли кием көнен билгеләдек.

Шулчаклы кызыклы булды ки, сүзләр белән аңлатып бетерерлек түгел. Әйләнә-тирәдә бизәкле матур киемнәрдә, бизәнү әйберләре таккан кешеләр күп иде – гүяки бәйрәм бөтен дөньяны төрле төсләргә бизәгән.

Милли киемнең һәр бизәгендә туган ягыбызның тарихы яшеренгән кебек. Һәм шул бизәкләргә караганда, картәниеңенең ата-бабаларыбыз, аларның ничек яшәгәнлеге турында сөйләгәнен тыңлаган кебек буласың, һәм үткәннәр белән никадәр тыгыз бәйләнештә булуыбызны тоясың.

Бу көнне тагын бер мөһим вакыйга булды: без дусларыбыз белән туган ягыбыз өчен игелекле эшләр эшләргә уйладык һәм “Атайсал – кече Ватан” проектына кушылдык. “Атайсал” ул туган җиреңне саклау һәм аны яхшырак итәргә тырышу турында. Һәм иң мөһиме – моның өчен өлкән булу мотлак түгел. Бала да ниндидер яхшылык эшли ала: подъезд алдында чәчкә утыртырга, әби кешегә ярдәм итәргә, борынгы җырны ятларга яки дусларга гореф-гадәтләребез турында сөйләргә була.

Ә тагын бездә “Тамыр” студиясеннән үзенчәлекле мастер-класс булды – балалар яңа телетапшырулар өчен үз идеяләрен тәкъдим итте. Анда безнең республиканың төрле почмакларыннан 150дән ашу бала катнашты. Без Борай, Зианчура районнарыннан, Уфа, Ишембай, Салават шәһәрләреннән кызлар һәм малайлар белән таныштык. Һәм беләсезме, бер-беребездән күпме кызыклы нәрсәләр белдек! Һәркемнең тамашачылар белән уртаклашыр идеясе, тарихы бар иде. Мин аларны тыңладым һәм уйландым: “Бак дисәң, хәтта иң гади идея дә, безне үткәннәр, картәниләребез һәм картәтиләребез, аларның осталыгы һәм изгелеклелеге белән бәйләүче җеп кебек, тик хәзер без бу хакта телевидение аша сөйләргә телибез”.

Мин дә тапшыру өчен идея уйлап табарга булдым – башта килеп чыкмас кебек тоелды, фикерләрем чуалды, һәм мин хәтта бераз күңелсезләндем. Ләкин студиядә шөгыльләнүчеләр барын да тәртипкә китерергә ярдәм итте һәм күңелемне күтәрде. Ахырда тулы бер тарих барлыкка килде. Һәм, беләсезме, шулчаклы шатландым ки, әйтерсең, мин тамашачылар кайчан да булса күрә алачак ниндидер мөһим нәрсә уйлап тапканмын.

Ә тагын без өлкәннәрдән интервью алдык. Аларның җавапларын тыңлау, балачакларын искә алганда күзләренең ничек балкуын күрү бик кызыклы булды. Мәсәлән, Зарина: “Үзегез ясаган беренче әйберне хәтерлисезме?” – дип сорады. Һәм өлкәннәр тәүге эшләнмәләре, әти-әниләренә ничек ярдәмләшүләре, гади һәм шул ук вакытта күңелләренә якын әйберләр турында сөйләде.

Ясминә тагын да кызыклырак сорау уйлап тапты: “Тормышыгыз бизәк рәвешендә булса, ул нинди булыр иде?” Җаваплар төрле булды. Кемдер геометрик линияләр турында сөйләде, ягъни тормышлары эзлекле рәвештә төгәл план буенча барган. Ә кемдер авырлыклар, җиңүләр һәм кечкенә могҗизалар бергә кушылып үрелгән төрле төсле бизәкне күз алдына китерде. Тыңлыйсың һәм һәркемнең үз тарихы, үзенең кабатланмас язмыш бизәге булуын аңлыйсың.

Минем яраткан соравым тылсым турында булды: “Тылсымчы булсагыз, балалар өчен нәрсә эшләр идегез?” Һәм беләсезме, нәрсә дип җавап бирделәр? Һәр балада яхшы китап булсын, бик шәп хәвефсез мәйданчыклар барлыкка килсен, туган җир ямьләнсен, балалар һәрчак өйләренә кайтырга теләсен һәм үз авылы яки шәһәре белән горурлансын.

Безгә зур уңыш елмайды – без республика Башлыгы Радий Фәритович Хәбировтан интервью ала алдык! Якын килгәч, дулкынланудан йөрәгем тибүдән туктады кебек. Ихтыяр көчемне туплап: “Сезнең гадеробыгызда милли кием бармы?” – дип сорадым. Радий Фәритович елмайды һәм: “Әлбәттә! Миндә эшлекле милли костюм бар. Мин аны иң җаваплы чараларга гына киям, чөнки ул гореф-гадәтләребезгә һәм аларны саклаучы кешеләргә хөрмәт күрсәтү”. Мин ишеттем һәм аңладым: менә ул, туган мәдәнияткә чын мөнәсәбәт – сакчыл, җитди һәм бик ихлас.

Үзеңнең туган җиреңне ярату – ул матур сүзләр сөйләү генә түгел. Ул аны күрә белү, саклау һәм көн саен аңа аз-азлап ярдәм итү. Һәм безнең “Балачак планетасы” да хәзер гореф-гадәтләр турында сөйләячәк, игелекле эшләр эшләячәк һәм туган җирдә, шушы кешеләр, шушы тарихлар, халкыбызның җаны яшәгән бизәкләр арасында яшәү ничек яхшы булуын барысының да хәтеренә төшереп торачак.

Сез дә кушылыгыз! Ниндидер гади генә әйбердән башларга: милли бизәкле кием сатып алырга, картәнидән борынгы йолалар турында сорарга, кемгә дә булса ярдәм итәргә, булышырга була. Туган ягыбыз җир йөзендә иң матур, иң изгелекле һәм иң уңайлы урын булсын!

С. ХӘБИБУЛЛИНА.

“Салават күпере” балалар иҗаты йорты, “Балачак планетасы” балалар телестудиясе,

Олы Куганак авылы.

Р. ФАЗЫЙЛОВ фотосы.